امامت پژوهی

امامت پژوهی

توهّم جانشینی - نقدی بر اصلی‌ترین دلیل حقّانیّت فرقۀ یمانیّت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی کرج
10.22034/jep.2025.501532.1649
چکیده
حدیث موسوم به حدیث وصیّت، اصلی‌ترین دلیل احمد بصری و پیروانش بر حقّانیّت اوست. آن‌ها این حدیث را وصیّتی از پیامبر اکرم می‌دانند که به دلیل موصوف شدن به وصف عاصم من الضّلال، «نصّ تشخیصی» شده و استناد باطل به آن محال است و مدّعی باطل، هلاک خواهد شد. درنتیجه ازآنجاکه احمد بصری به این حدیث استناد کرده و هلاک نشده، برحقّ است. در این نوشتار با فرض اینکه حدیث وصیّت منتسب به پیامبر اکرم باشد، ابتدا موصوف بودن آن به وصف «عاصم من الضّلال» بررسی شده و نشان داده شده است که انتقال این وصف به حدیث وصیّت، صرفاً مبتنی بر مدارک اهل تسنّن در ماجرای قلم و دوات صورت گرفته، حال‌آنکه در منابع شیعی خلاف آن وجود دارد. در منابع شیعی این جریان و نگاشته شدن وصیّتی پس از آن همگی در روز دوشنبه - روز رحلت پیامبر اکرم- اتّفاق افتاده نه پیش از آن و در فاصلۀ پنجشنبه تا یکشنبه شب. لذا علاوه بر حدیث وصیّت که مربوط به یکشنبه شب است، از مکتوب دیگری گزارش شده که در روز دوشنبه نگاشته شده است که همان وصیّت عاصم من الضّلال مورد نظر پیامبر اکرم می‌باشد.
همچنین نشان داده شده است که بنابر مبانیِ ارائه شده از جانب این گروه، ازجمله آخرین وصیّت بودن، حدیث شریف ثقلین بر حدیث وصیّت ترجیح دارد و به‌عنوان آخرین سفارش نبوی لازم‌الاخذ است که هم موصوف به عاصم من الضّلال است و هم دلالتی بر مدّعای این گروه ندارد و نامی از احمد نیز در آن نیست.
کلیدواژه‌ها
موضوعات