امامت پژوهی

امامت پژوهی

واکاوی دلائل نصب ابن تیمیه دربارهٔ شخصیت حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام و احکام ناصبی از منظر اهل‌سنّت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سید اسد الله موسوی نژاد 1
سید محمد قاضوی 2
1 پژوهشگر در مرکز فقهی
2 دکتری فلسفه اسلامی دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام گروه فلسفه و کلام دانشکده فلسفه اخلاق شهر قم
10.22034/jep.2025.499227.1648
چکیده
شخصیت و جایگاه بزرگ امیرالمؤمنین؟ع؟ در میان بسیاری از علمای اهل‌سنّت مورد توجه و احترام فراوان است، اما در این میان، ابن تیمیه، دانشمند قرن هفتم، معتقد به جواز دشنام و تنقیص شخصیت امیرالمؤمنین؟ع؟ بوده و با ایشان دشمنی داشته است. وی در آثار خود، امیرالمؤمنین؟ع؟ را مستبد، مستکبر، ستمگر، ظالم، خون‌آشام و بندهٔ قدرت و دنیا معرفی کرده است. روایاتی که بیانگر فضیلت ایشان است، به نظر ابن تیمیه ضعیف، خلاف ظاهر یا نیازمند تأویل بوده و در آثار او جایگاه خلافت ایشان مورد تردید و جنگ‌هایشان غیرشرعی دانسته شده است. این در حالی است که با بررسی منابع معتبر اهل‌سنّت درمی‌یابیم، بر اساس مبانی آنان، هرکس شخصیت امیرالمؤمنین؟ع؟ را تنقیص کند و با ایشان دشمنی داشته باشد، ناصبی محسوب شده و احکام خاصی بر وی مترتب می‌شود. ازآنجاکه اندیشه‌های ابن تیمیه همچنان توسط فرقهٔ ضالهٔ وهابیت تبلیغ می‌گردد، توجه به اندیشه‌های ناصبی او ضرورت دارد.
با پژوهش در منابع اهل‌سنّت نسبت به شخصیت ابن تیمیه، بسیاری از علمای عامه تصریح کرده‌اند که دشمنی او با امیرالمؤمنین؟ع؟ مسلّم است و با توجه به تعاریف ناصبی، ابن تیمیه یک ناصبی بوده و احکام آن را دارد. به‌اتفاق علمای اهل‌سنّت، احکام ناصبی همان احکام غالیان و خوارج است و مساوی با یهود، نصارا و کفار حربی محسوب می‌شود.
نوآوری این تحقیق در واکاوی دلائل نصب ابن تیمیه دربارهٔ شخصیت امیرالمؤمنین؟ع؟ از منظر علمای اهل‌سنّت با روش توصیفی _ تحلیلی است.
کلیدواژه‌ها
ناصبی
سبّ. انحراف اعتقادی. علی ابن‌تیمیه
اهل‌سنت
موضوعات