امامت پژوهی

امامت پژوهی

نقد پندارهٔ ساختگی بودن روایت «اسید بن صفوان» در فضیلت امیرالمؤمنین؟ع؟ بر پایهٔ تحلیل تاریخی گزارش‌ها و بهره‌گیری از شبکهٔ احادیث

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 طلبه حوزه علیمه.قم
2 حوزه علمیه قم
3 مؤسسه تخصصی علوم حدیث
10.22034/jep.2026.544483.1680
چکیده
مقالهٔ «حدیث اسید بن صفوان، نقش جریان‌شناسی راویان و ساختار اسناد در اصالت‌سنجی» کوشیده است تا حدیث مشهور به زیارت خضریهٔ امیرالمؤمنین؟ع؟ که در هنگام شهادت حضرتش توسط خضر نبی انشا شده و در کتاب‌های کافی، کمال‌الدین و امالی صدوق نقل شده است را حاصل جعل از تحریر عامی این روایت که در منابع عامه برای ابوبکر وضع شده است معرفی کند و محدثانی همچون محمد بن ‌خالد برقی را جزء دست‌اندرکاران و منتقل ‌کنندگان این روایت برساخته به میراث شیعه بنمایانند. نوشتار حاضر در نقد آن مقاله می‌کوشد بر پایهٔ تحلیل تاریخی گزارش‌ها و با بهره‌گیری از احادیث مشابه، علاوه بر ابطال پندارهٔ خیالی بودن شخصیت اسید بن صفوان و نیز رفع اتهام از عالمان پاکدست شیعه، به صحت صدور و اتقان متن گزارش یاد شده که حاوی بسیاری از فضائل امیرالمؤمنین؟ع؟ است دست ‌یافته و افزون بر آن، اشکالات عدیدهٔ مبنایی و روشی مقاله یاد شده که مهم‌ترین آنها شامل نارسا بودن مستندات دال بر جعلی بودن تحریر شیعی و نیز تغافل از وجود قرائن متعدد موافق با تحریر شیعی گزارش اسید بن صفوان است را برنمایاند. همچنین اثبات تقدم و اصالت زمانی نسخهٔ کتاب جناب خالد برقی بر تحریر عامی و عدم امکان انطباق فضائل موجود در متن بر ابوبکر از دیگر دستآوردهای این پژوهش است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات